Nietoperze to jedyne ssaki posiadające umiejętność aktywnego lotu. Nietoperze od innych ssaków odróżnia m.in. obecność błoniastych skrzydeł. Dłoń nietoperza jest w budowie bardzo podobna do ludzkiej – główną różnicę stanowi skóra rozpięta na kościach śródręcza i palców. Polskie nietoperze są małe. Długość ich ciała (od końca pyska do ogona) dochodzi do ok. 10 cm. Masa ciała największych polskich nietoperzy dochodzi do kilkudziesięciu gramów, natomiast najmniejszego to około 4 g – mniej niż złotówka.

Nietoperze lubią ciche, spokojne i bezpieczne miejsca. Większość gatunków nietoperzy żyjących w Polsce związanych jest ze środowiskiem leśnym, ale również możemy je spotkać blisko osad ludzkich. Strychy, zakamarki w budynkach, dziuple, zimowiska w podziemnych konstrukcjach – to najczęściej wymieniane miejsca bytowania nietoperzy. Nietoperze polują w nocy na aktywne w tym czasie owady lub rzadziej na pajęczaki. Ich ofiarą padają przede wszystkim insekty występujące w danym miejscu najliczniej. W ten sposób stają się regulatorami liczebności owadów mających tendencje do masowych pojawów. Lasy stanowią ważne miejsce żerowania dla wielu gatunków nietoperzy, także dla tych, które przylatują do niego z innych środowisk. Ponadto stanowią doskonałe miejsce do schronienia się i rozrodu.

Najważniejsze dla nietoperzy w lasach to:

1. Dziuplaste drzewa.
2. Przestrzeń nad wodą jako miejsce żerowania.
3. Łąka lub pole – nad nimi też żerują nietoperze.
4. Droga leśna to także linia, którą nietoperze wykorzystują w orientacji.
5. Skrzynki (budki) – tu też można się schronić.

Gdy spada temperatura i zaczyna brakować pokarmu nietoperze zapadają w hibernację. Ich organizm przestawia się na „tryb oszczędny” – wszelkie procesy (bicie serca, oddech itd.) spowalniają, a temperatura ciała znacznie się obniża. Dzięki temu nietoperze są w stanie przetrwać kilka miesięcy bez jedzenia, czerpiąc energię ze zgromadzonego pod skórą tłuszczu. Do hibernacji nietoperze wybierają miejsca ciemne, zwykle wilgotne i chłodne, zabezpieczone przed mrozem, ze stałą temperaturą (kilka stopni powyżej zera). Miejscami najczęściej wybieranymi na hibernację są podziemia (jaskinie, fortyfikacje albo piwnice), ale również strychy domów czy dziuple drzew.

Do głównych przyczyn związanych ze spadkiem liczebności nietoperzy należy zaliczyć:

• chemizacja środowiska – używanie substancji chemicznych m.in. na potrzeby gospodarcze człowieka, przynosi wiele strat w świecie przyrody, także wśród nietoperzy,
• niszczenie ich schronień – jedno z największych zagrożeń. W najlepszym przypadku kończy się dla nietoperza koniecznością szukania nowej kryjówki, a w najgorszym śmiercią,
• utrata siedlisk – zmiana i fragmentacja krajobrazu w wyniku powiększania miast, budowy dróg lub innych inwestycji,
• niepokojenie w kryjówkach – zwłaszcza w zimowiskach, które często są miejscami atrakcyjnymi dla turystów np. jaskinie,
• nieodpowiednie oświetlenie - budynków, ulic, w parkach miejskich, infrastruktury.

W celu zapewnia  odpowiednich warunków dla życia i rozrodu nietoperzy Lasy Państwowe prowadza szereg działań zmierzających do ochrony tych pożytecznych ssaków, do których można zaliczyć:

• zwiększanie bioróżnorodności w lasach, poprzez ich przebudowę gatunkowa i wiekową, chronienie starolasów, pozostawianie drzew dziuplastych i martwego drewna, biogrup na zrębach,
• zabezpieczanie kryjówek np. jaskiń, piwnic, starych bunkrów,
• pomagają prowadzić regularny monitoring, który pozwala sprawdzać kondycję, liczebność nietoperzy, określić właściwy kierunek ochrony i obecny stan środowiska.
• wieszanie specjalnie zaprojektowanych skrzynek (schronów), pełniących funkcje bezpiecznych kryjówek w okresie od wiosny do jesieni.

Nietoperze często możemy spotkać w pobliżu siedzib ludzkich. Oto kilka przykładów jak sami możemy im pomóc:  

•  wybierajmy oświetlenie wokół domu świecące w dół,
• planując remont budynku np. termomodernizację, w którym przebywają nietoperze, wybierzmy termin poza okresem ich bytowania,
• przy remontach strychu zostawmy wloty dla nietoperzy (wystarczy szczelinka),
• przy konserwacji drewna, np. przy budowie domu wybierajmy nietoksyczne środki,
• respektujmy tablice informacyjne o zakazie wstępu ze względu na zimujące nietoperze,
• nie wybudzajmy hibernujących nietoperzy, jeśli takie napotkamy.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o tych małych latających ssakach  zapraszamy do materiałów zamieszczonych pod artykułem.